Phong Nhã

Thành tích viết bài
Khu vườn kiến thứcnone
Âm nhạc2
Thơnone
Truyệnnone
Đánh giánone ()
  • Tên thật: Nguyá»…n Văn Tường Giới tính: nam
  • Ngày sinh: 04/04/1924
  • Nghề nghiệp: nhạc sÄ©
  • Quốc tịch: Việt Nam

Nhạc sĩ Phong Nhã tên thật là Nguyễn Văn Tường, ông sinh ngày 4-4-1924, quê ở xã Hoàng Đông, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam. Ông không phải là nhà hoạt động âm nhạc chuyên nghiệp mà cuộc đời ông gắn liền với công tác phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và Đội Nhi đồng Hồ Chí Minh (ngay từ buổi đầu Đội còn mang tên Đội Thiếu niên và Nhi đồng cứu quốc). Ông không những đã đóng góp một phần công lao của mình cho phong trào Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh mà ông còn để lại cho bao thế hệ thiếu nhi Việt Nam, cho nền âm nhạc Việt Nam những "viên ngọc" âm nhạc sáng lung linh. Đó chính là những ca khúc viết về thiếu nhi, viết cho thiếu nhi đang sống mãi với ký ức của bao thế hệ. Nhạc sĩ Hoàng Long cho rằng: Ông là nhạc sĩ Việt Nam đầu tiên dành toàn bộ tâm sức suốt cuộc đời sáng tác âm nhạc cho thiếu nhi. Ông đã được Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tặng Huy chương "Vì thế hệ trẻ", nhưng với ngành giáo dục, ông cũng xứng đáng nhận một Huy chương "Vì sự nghiệp giáo dục". Vâng, có thế hệ thiếu nhi nào, kể từ ngày trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến nay là không chịu sự tác động của chính những ca khúc của ông để bồi dưỡng tâm hồn, giáo dục nhân cách, đạo đức và lòng yêu nước thiết tha?!


Bao thế hệ tuổi thơ đã náo nức, say mê ca khúc "Nhanh bước nhanh nhi đồng" mà ông đã sáng tác trước Cách mạng tháng Tám 1945: "Nhanh bước nhanh nhi đồng theo cờ đỏ sao vàng; Kìa lời gió ngàn, kìa lời sông núi...". Lời bài hát như thúc giục thiếu nhi làm ngàn việc tốt, thực hiện 5 điều Bác Hồ dạy. Theo hồi ức của nhạc sĩ Phong Nhã: "Trước Cách mạng Tháng Tám 1945, tôi được đoàn thể giao cho công tác vận động thiếu nhi. Cách mạng bảo phải tập hợp các em lại, những em bé nghèo, những chú bé đánh giày, bán báo... thành tổ chức. Thế là tôi làm. Lúc đó thiếu nhi làm gì có bài hát. Thực ra cũng có đấy, nhưng là bài hát Pháp, lời Pháp. Để tập hợp các em lại, dễ nhất là dạy cho các em hát hò, nhưng phải có bài. Thế là tôi sáng tác...". Cũng theo lời nhạc sĩ thì bài "Nhanh bước nhanh nhi đồng" lúc đầu có lời là "Nhanh bước nhanh nhi đồng ta cùng nhau bước lên đường...". Nhưng khi cách mạng thành công thì nhạc sĩ đổi lời như bài hát hiện nay. Những ngày cách mạng diễn ra, ông tham gia Tổng khởi nghĩa ở Hà Nội, rồi được cử làm Tổng phụ trách thiếu nhi toàn thành phố và cho tới khi nghỉ hưu ông vẫn làm công tác thiếu nhi. Do gắn bó cuộc đời của mình với tuổi thơ, nên phần lớn những ca khúc của ông về sau vẫn thường là những ca khúc mà ông dành hết tâm trí và sức lực của mình để sáng tác cho các em. Với những người đã từng đi qua hai cuộc kháng chiến, mỗi khi nghe lại nhạc hiệu trên làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam trong buổi phát thanh "Măng non đất nước" là ký ức tuổi thơ của họ lại cuộn về. Đằng sau lời của ca khúc "Nhanh bước nhanh nhi đồng" là những hành động thiết thực "Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình, để tham gia kháng chiến và gìn giữ hòa bình". Rồi sau lời ca khúc "Cùng nhau ta đi lên" (bài ca chính thức của Đội - Đội ca), là những tháng năm "đội mũ rơm đi học đường dài", là quá trình học tập, tu dưỡng, rèn luyện để trở thành cháu ngoan Bác Hồ, trở thành những người đoàn viên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, trở thành anh Bộ đội Cụ Hồ.


Ký ức tuổi thơ của bao thế hệ đã gắn liền với những lời ca có hồn mà một thời mình gắn bó với bao kỷ niệm thân thương: "Đất nước muôn ngàn yêu dấu đang rợp bóng cờ/Khắp nơi tưng bừng liên hoan mừng non nước ta/ Đội ta đi trống rung vang lừng đất trời/ Gió tung khăn quàng phấp phới như muôn ngàn hoa..." (Đội ta lớn lên cùng đất nước). Năm 1970, Đội TNTP Việt Nam được vinh dự mang tên "Đội TNTP Hồ Chí Minh", trong niềm vui khôn tả của thế hệ trẻ, người nhạc sĩ giàu nhiệt huyết với trẻ thơ đã ấp ủ và cho ra đời ca khúc "sống mãi với thời gian": "Đi ta đi lên nối tiếp bao anh hùng/ Như quân tiên phong bước trên đường giải phóng/ Tiếng kèn vang vang giục giã thiếu niên nhi đồng/ Tiến theo lá cờ Đội Hồ Chí Minh quang vinh...". Lời ca mạnh mẽ hùng tráng như thôi thúc lòng người. Rồi nỗi nhớ Bác cồn lên khi trong ta lời của ca khúc vang lên "Bác vẫn còn sống mãi cùng đất nước/ Tiếng của Người vẫn ấm cả non sông/ Khi chúng ta kết đoàn gắng học hành chăm ngoan/ Bác vẫn luôn tươi cười dắt ta lên đường..." (Đi ta đi lên).


Viết cho thiếu nhi, viết về thiếu nhi, ngoài những ca khúc "sợi chỉ đỏ" trên, nhạc sĩ còn có hàng trăm ca khúc khác được phổ biến sâu rộng trong hàng triệu triệu thiếu nhi cả nước và những ca khúc đó đều mang tính giáo dục rất cao bởi trong các ca khúc đó biểu hiện hình bóng của các cháu thiếu niên nhi đồng với Bác Hồ kính yêu, của những Kim Đồng, Lê Văn Tám, Dương Văn Nội, những ca khúc đó còn hướng các em đến với "Công tác Trần Quốc Toản", với "Em làm kế hoạch nhỏ", hướng tới hành động "Vì dòng điện ngày mai" và những "Đoàn tàu Đội TNTP"... những ca khúc cho đến ngày nay và mai sau vẫn còn luôn mang tính thời sự và giá trị thực tiễn nóng hổi. Vâng, thế hệ cha ông, thế hệ chúng ta cũng như bao thế hệ trẻ Việt Nam khác đã, đang và sẽ lấy những ca khúc viết về tuổi thơ, viết cho tuổi thơ của nhạc sĩ Phong Nhã để làm hành trang vào đời cho mình.


Cập nhật: 15/05/2004